Nowe zasady w programie Czyste Powietrze. Można dostać więcej pieniędzy
Popularność programu Czyste Powietrze szura po dnie. Modyfikacje, które weszły w życie, mają to zmienić. Ale eksperci uważają, że mamy w tym przypadku do czynienia jedynie z drobnym zabiegiem, a przydałaby się poważna operacja.
Zgodnie z zapowiedziami właśnie zaczęły obowiązywać nowe zasady w programie Czyste Powietrze, który od miesięcy zmaga się z kryzysem i brakiem zaufanie ze strony Polaków. Trudno się temu dziwić skoro cały czas wykonawców do ściany przyciskają zatory finansowe, a beneficjenci gubią się w morzu biurokracji. W efekcie w tym roku tylko raz - na przełomie marca i kwietnia - liczba składanych wniosków w ciągu tygodnia przekroczyła 1000. Dostępne dane za ostatni okres, od 27 czerwca do 3 lipca, mówią o raptem 800 wnioskach.
A przecież w latach świetności programu Czyste Powietrze tych tygodniowych wniosków potrafiło być nawet 6–7 tys. Tym samym w czterech pierwszych miesiącach 2026 r., jak wskazuje Barometr Programu Czyste Powietrze od Polskiego Alarmu Smogowego (PAS), złożono tylko 8342 wnioski. Przy tym tempie w ciągu całego roku tych wniosków może być ok. 25 tys. Dla porównania: w 2024 r. było ich blisko 202 tys. Rząd próbuje ratować sytuację i wprowadza do programu kolejne korekty, ale eksperci wątpią, czy cokolwiek one zmienią.
Czy zapowiadane modyfikacje doprowadzą do zwiększenia zaufania do programu Czyste Powietrze? Moim zdaniem nie. Spodziewaliśmy się jednak dużo więcej - twierdzi w rozmowie z Bizblog.pl Piotr Siergiej, rzecznik prasowy PAS.
Czyste Powietrze: co się zmieniło?
O jakie korekty w programie Czyste Powietrze chodzi? Rozszerzono katalog wyjątków od obowiązującej zasady posiadania nieruchomości przez co najmniej trzy lata przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Teraz będą na nie liczyć także właściciele i współwłaściciele nieruchomości nabytych w drodze zasiedzenia.
Zasada posiadania nieruchomości od co najmniej roku dotyczy osób, które posiadają minimum 50 proc. udziałów w nieruchomości i nabyły ją: w drodze zakupu, np. z rynku wtórnego; od rodziców, dziadków lub innych wstępnych w drodze darowizny lub umowy o dożywocie - czytamy na stronie Czyste Powietrze.
Kolejną zmianą są wyższe dotacje na termomodernizację. Chodzi o większe o 10 proc. maksymalne jednostkowe kwoty dotacji na: ocieplenie ścian i innych przegród budowlanych oraz wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych. Zaufanie do programu Czyste Powietrze ma wzrosnąć również dzięki zwiększeniu czasu na realizację prac objętych zaliczką, dla beneficjentów korzystający z prefinansowania. Termin wydłużono ze 120 do 180 dni. Z tego rozwiązania będą mogli skorzystać również ci, którzy mają już podpisane umowy w naborze od 31 marca 2025 r.
Z wydłużonego terminu mogą skorzystać także osoby, które podpisały już umowę w naborze prowadzonym od 31 marca 2025 r. W tym celu trzeba zmienić umowę. Dodatkowo, tak jak dotychczas, mają kolejne 30 dni na wniosek o płatność rozliczający zaliczkę - informuje strona programu.
Kolejna reforma programu Czyste Powietrze dotyczy też dokumentów potwierdzających trwałe odłączenie starego źródła ciepła oraz dostosowanie przewodów kominowych. Od teraz mogą je wystawiać nie tylko mistrzowie kominiarscy, ale również osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. Beneficjenci korzystający z pomocy operatorów mogą teraz sami przygotować robocze wersje wniosków w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie. Doprecyzowano też możliwości uzyskania dotacji na urządzenia znajdujące się na liście ZUM w dniu wystawienia faktury zaliczkowej.
Jeżeli urządzenie zostało zawieszone lub usunięte z listy ZUM przed wystawieniem faktury (końcowej), jest kwalifikowane do dofinansowania o ile było na liście ZUM w dniu wystawienia faktury zaliczkowej na zakup/montaż tego urządzenia, a do rozliczenia przedstawiona zostanie faktura (końcowa) na to urządzenie - czytamy na stronie Czystego Powietrza.
Audyt energetyczny, czyli rząd nie posłuchał gmin
W zaproponowanych zmianach w programie Czyste Powietrze na próżno za to szukać na przykład darmowego bonu na obligatoryjny audyt energetyczny. A właśnie takie oczekiwania ma blisko 1500 gmin, które wcześniej wzięły udział w specjalnej ankiecie PAS. Dlaczego to takie ważne? Dla wielu beneficjentów okazuje się to barierą nie do pokonania. Bo nie dość, że w budżecie domowym trzeba znaleźć na taki audyt pieniądze, to w dodatku jego wykonanie nie oznacza z automatu możliwość starania się o dotację w ramach Czystego Powietrza. Bo okazuje się, że bilans energetyczny budynku jednak na to nie pozwala.
Więcej o Czystym Powietrzu przeczytasz w Bizblog Spider’s Web
I taka osoba ma prawo czuć się trochę naciągnięta - uważa Piotr Siergiej.
Obecna reforma programu Czyste Powietrze nie dotyczy także kwestii długiego czasu oczekiwania na rozpatrzenie wniosków oraz też czasu na zwrot pieniędzy dla wykonawców poszczególnych inwestycji. Do tego dochodzi jeszcze biurokracja i zagmatwane procedury.
Niestety, jak twierdzą przedstawiciele gmin, biurokracja zamiast maleć w programie Czyste Powietrze - ciągle się rozrasta - przekonuje rzecznik PAS.
Dziennikarz serwisu Bizblog.pl. Zawodowo pisze już od ćwierć wieku. Dawniej m.in. Goniec Górnośląski, Dziennik Zachodni, Magazyn Gospodarczy „Fakty”. Współpracował m.in. z Miesięcznikiem Finansowym „Bank”. Zajmuje się głównie sprawami gospodarczymi - z obszaru energetyki i jej transformacji. Pisze o górnikach, hutnikach, energetykach, odnawialnych źródłach energii, a także o polityce jądrowej, czy przyszłej strategii wodorowej. Nie obce mu są też tematy związane ze skutkami biznesowymi następujących już zmian klimatu. Specjalizuje się również w kwestiach związanych z usytuowaniem prawnym tak marihuany rekreacyjnej, jak i jej medycznej odmiany.