Pięć gwiazdek za pieniądze. Fabryki fałszywych opinii psują rynek e-commerce
Szukasz mechanika, lekarza albo rezerwujesz hotel na wakacje? Pewnie sprawdzasz opinie w sieci. Problem w tym, że spora część z nich to fikcja. UOKiK ukrócił proceder firm handlujących recenzjami i lajkami. Kary uderzają nie tylko w spółki, ale też w portfele ich szefów.
Większość z nas nie wyobraża sobie zakupów w sieci bez uprzedniego rzucenia okiem na gwiazdki i komentarze tych, którzy zdecydowali się na podobny zakup wcześniej i sami go przetestowali. Badania, na które powołuje się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie pozostawiają złudzeń – opinie to potężna broń sprzedażowa.
Niestety, tam gdzie są pieniądze, szybko pojawiają się i tacy, którzy chcą iść po nie na skróty. Tomasz Chróstny, prezes UOKiK, wydał właśnie dwie decyzje wymierzone w firmy zajmujące się tworzeniem i sprzedażą fałszywych rekomendacji. Łącznie wysokość kar przekracza 220 tys. zł.
Testowali, choć towaru nie widzieli
Pierwszą ukaraną jest poznańska spółka R4E. Firma świadczyła usługi za pośrednictwem serwisu reviewagency.eu (obecnie już zamkniętego). Mechanizm działania był prosty: spółka oferowała pakiety recenzji do wizytówek Google. Okazało się jednak, co ustalił UOKiK, że pracownicy firmy nie mieli nawet w rękach „testowanych” produktów, nie korzystali też z ocenianych usług. Opinie były pisane przez tzw. recenzentów, a zlecający usługę przedsiębiorca musiał je zaakceptować przed publikacją. Dzięki takim zabiegom oceniane produkty i usługi były sztucznie wypychane na wyższe miejsca w wynikach wyszukiwań.
Urzędowi takie niezgodne z prawem działanie się nie spodobało. I to bardzo. Na samą spółkę R4E nałożył 70 tys. zł kary. UOKiK sięgnął również do prywatnych kieszeni zarządu – w tym przypadku kara związana jest z umyślnym dopuszczeniem do naruszeń. Bartosz Dobromir Kapela, prezes R4E, oraz Karolina Anna Kapela z zarządu spółki mają zapłacić dodatkowo po 25 tys. zł kary.
Lipna renoma za pieniądze
Druga decyzja UOKiK uderza w Pawła Gila, przedsiębiorcę, który za pośrednictwem stron bow24.pl oraz coolbrand.pl oferował całą paletę usług z zakresu szemranego marketingu.
Chcesz mieć więcej fanów na Facebooku? Załatwione. Potrzebujesz pięciu gwiazdek na portalu Znany Lekarz, Ceneo, Gowork czy Tripadvisor? Nie ma sprawy. Oferta obejmowała tworzenie fałszywych członków grup, obserwujących, polubień, a nawet subskrypcji i wyświetleń.
Firma za pośrednictwem strony bow24.pl oferuje różne usługi, m.in. dodaje fanów stron na Facebooku, publikuje opinie w Google i ponad 20 innych serwisach – czytamy w komunikacie UOKiK.
Za takie marketingowe wsparcie Paweł Gil będzie musiał zapłacić 102 tys. zł kary. Tomasz Chróstny nakazał mu też opublikowanie na swoich stronach internetowych specjalnego oświadczenia o decyzji UOKiK. Będzie musiało „wisieć” przez trzy miesiące w widocznym miejscu, w ściśle określonym formacie (na białym tle, czarną czcionką i w czarnej ramce), bez możliwości zamknięcia przez odwiedzającego.
Szef UOKiK nie ma wątpliwości, że tego typu działalność to psucie całego rynku e-commerce.
Fałszywe opinie w internecie uderzają w fundament uczciwego rynku, czyli zaufanie i przejrzystość. Na tym procederze tracą zarówno konsumenci, którzy kupują produkty lub usługi niespełniające ich oczekiwań, jak i rzetelni przedsiębiorcy, którzy przegrywają nieuczciwą walką o pozycję w wyszukiwarkach – podsumowuje Prezes UOKiK.
Decyzje nie są jeszcze prawomocne, więc ukarani przedsiębiorcy mogą odwołać się do sądu.
Przeczytaj o innych działaniach urzędu antymonopolowego
Dyrektywa Omnibus patrzy na ręce
Przy okazji tej sprawy UOKiK przypomina o obowiązującej od 2023 r. dyrektywie Omnibus. Przepisy te zrewolucjonizowały podejście do ocen w internecie. Każdy e-sklep ma dziś obowiązek jasno informować konsumentów, w jaki sposób sprawdza autentyczność opinii o swoich produktach.
Jeśli firma nie weryfikuje, czy komentarz faktycznie pochodzi od osoby, która kupiła dany towar, nie ma prawa deklarować, że opinie pochodzą od prawdziwych klientów. Powinna też otwarcie poinformować, czy publikuje wszystkie opinie – także negatywne. Handlarze fałszywym zaufaniem muszą się liczyć z poważnymi konsekwencjami.
Pierwsze teksty o gospodarce i biznesie publikował w latach 90. w „Pulsie Biznesu”. Pracował w „Życiu” i „Życiu Warszawy”, a po powrocie do „PB” został redaktorem prowadzącym. Współtworzył i kierował miesięcznikiem „EduFakty” oraz dwumiesięcznikiem „Uczę Nowocześnie”, organizował konferencje i wykładał. W 2017 r. pracował w redakcjach ekonomicznych WP, rok później trafił do „Forbesa”. Absolwent dziennikarstwa UW oraz studiów podyplomowych z polityki pieniężnej i bankowości centralnej (INE PAN, NBP).