UOKiK zakwestionował praktyki firm pożyczkowych, które ukrywały zawyżone koszty kredytów pod postacią wymuszonych kursów i pakietów medycznych. Za omijanie prawa antylichwiarskiego firmom i ich menedżerom grożą nie tylko surowe kary, ale także odpowiedzialność karna.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uderzył w działalność kilku powiązanych ze sobą firm, które obchodziły przepisy ograniczające koszty pożyczek. Klientom potrzebującym gotówki oferowano dodatkowo kursy językowe lub pakiety telemedyczne. W rzeczywistości zakup tych usług był warunkiem otrzymania pieniędzy. Ich cena miała ukrywać wysoką prowizję za udzielenie tego finansowania.
Naciąganie na niechciane usługi
Mechanizm działał przy ofertach określanych jako „limit gotówkowy” oraz płatności odroczonej „Kup teraz, zapłać później”. Osoba zainteresowana pożyczką musiała jednocześnie kupić dodatkowy produkt. Nie mogła więc po prostu otrzymać pieniędzy. Co więcej, cena kursu lub pakietu medycznego rosła wraz z kwotą wnioskowanego finansowania, choć nie wynikało to z rzeczywistej wartości tych usług.
Podejrzewamy, że pod pozorem sprzedaży kursów edukacyjnych i pakietów medycznych spółki te w rzeczywistości prowadzą działalność pożyczkową, próbując obchodzić w ten sposób przepisy chroniące konsumentów. Nie ma naszej zgody na omijanie prawa poprzez ukrywanie kosztów kredytu w usługach dodatkowych. O tym, czy mamy do czynienia z kredytem, decyduje rzeczywisty charakter umowy i spełnianego na jej podstawie świadczenia, a nie jej nazwa – tłumaczy prezes UOKiK-u Tomasz Chróstny.
Więcej wiadomości o bankach
Jak duże były te dodatkowe koszty? W jednej z analizowanych przez UOKiK umów klient chciał pożyczyć 6 tys. zł, ale musiał zapłacić aż 7 tys. zł za kurs językowy. W efekcie jego zobowiązanie wynosiło od razu 13 tys. zł, jeszcze przed doliczeniem odsetek. Według ustaleń UOKiK-u takie rozwiązania mogły prowadzić do aż siedmiokrotnego przekroczenia ustawowych limitów kosztów pozaodsetkowych.
Lichwa, ale pod inną nazwą
UOKiK podkreśla, że firmy nie mogą omijać przepisów antylichwiarskich przez nadawanie opłatom innych nazw. Wyjaśnia, że jeżeli zakup dodatkowej usługi jest w rzeczywistości warunkiem uzyskania pieniędzy, jej koszt należy traktować jak element ceny pożyczki. Oznacza to, że nie można ukrywać prowizji za finansowanie pod postacią kursu językowego czy pakietu medycznego. Liczy się rzeczywisty charakter transakcji, a nie nazwa produktu.
Z ustaleń urzędu wynika też, że oferta była kierowana przede wszystkim do osób po 50. roku życia i emerytów. Byli to klienci potrzebujący szybkiego dostępu do gotówki, dla których dodatkowe usługi nie stanowiły głównego celu zawieranej umowy. UOKiK wskazuje, że w praktyce konsumenci nie byli zainteresowani kursami ani pakietami medycznymi. Kupowali je dlatego, że bez nich nie mogli uzyskać pieniędzy.
W sprawie pojawia się kilka powiązanych podmiotów: D&D Group, MediQurs, MediQurs Bis, MediQurs Bis 1 oraz MediQurs 1. Według urzędu spółki łączyły powiązania osobowe, a te same osoby występowały w nich w różnych rolach, między innymi jako wspólnicy i członkowie zarządów. To właśnie ten układ miał umożliwiać stosowanie opisanego modelu sprzedaży finansowania wraz z dodatkowymi usługami.
Konsekwencje dla tych spryciarzy mogą być dotkliwe. Spółkom grożą kary sięgające 10 proc. ich rocznego obrotu. Odpowiedzialność mogą ponieść również osoby zarządzające, którym za umyślne dopuszczenie do naruszeń grożą kary po 2 mln zł. To jeszcze nie wszystko. UOKiK zawiadomił prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
Tematyką ekonomiczną zajmuje się od dziesięciu lat. Od 2014 do 2019 r. był dziennikarzem Money.pl, wcześniej współtworzył serwisy Mototok.pl i Biztok.pl w ramach Grupy O2, a następnie Wirtualnej Polski. W Bizblogu pisze o biznesie, prawie i podatkach.