Nowy PIT to niewypał. 3 mln uprawnionych, chętnych 3 tys.
Kasowy PIT miał być rozwiązaniem dla 3 mln przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Po roku funkcjonowania nowych przepisów widać wyraźnie, że firmy nie rzuciły się na tę zmianę. Wybrało ją zaledwie 3322 podatników.
Kasowy PIT miał być ulgą dla przedsiębiorców, a stał się rozwiązaniem niszowym – zauważa Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy inFakt.
Podatek dopiero po zapłacie. Ale tylko w teorii
Na pierwszy rzut oka zasada jest atrakcyjna: przedsiębiorca płaci PIT dopiero wtedy, gdy faktycznie dostanie pieniądze.
W praktyce mechanizm jest znacznie bardziej złożony. Obejmuje dodatkową ewidencję, konieczność śledzenia wpływów i ograniczenia dotyczące kosztów. Co więcej – działa tylko dla wybranej grupy firm i nie obejmuje wszystkich form prowadzenia działalności.
Najważniejszy problem jest jednak gdzie indziej.
Po dwóch latach od wystawienia faktury podatek i tak trzeba zapłacić, nawet jeśli kontrahent nigdy nie uregulował należności.
To w praktyce oznacza, że kasowy PIT jest raczej odroczeniem podatku, a nie jego uniknięciem – wskazuje Piotr Juszczyk.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca może zapłacić podatek od pieniędzy, których nigdy nie zobaczy. Tylko trochę później.
Podniesiono limit. Efekt symboliczny
W 2026 r. rząd podniósł limit przychodów z 1 mln zł do 2 mln zł, licząc na większe zainteresowanie rozwiązaniem. Efekt? Niewielki.
Na początku marca liczba podatników korzystających z kasowego PIT wzrosła jedynie o 472 osoby względem końca 2025 r.
Skoro po zaledwie roku działania trzeba było podnosić limit, trudno mówić o sukcesie tej reformy – ocenia Juszczyk.
Jego zdaniem to sygnał, że problem leży głębiej – w konstrukcji przepisów.
Dlaczego firmy nie chcą kasowego PIT
Powody są bardzo konkretne i dobrze znane przedsiębiorcom. Po pierwsze – to tylko przesunięcie obowiązku podatkowego w czasie. Po drugie – dochodzi dodatkowa biurokracja i bardziej skomplikowana księgowość. Po trzecie – rośnie ryzyko przy wyborze formy opodatkowania.
Obowiązek podatkowy powstaje w dacie otrzymania, co dodatkowo komplikuje wybór odpowiedniej formy opodatkowania – zauważa Juszczyk.
Więcej w Bizblogu o PIT
W praktyce przedsiębiorcy muszą brać pod uwagę scenariusze, których wcześniej nie było. Co jeśli płatności się skumulują? Co jeśli kontrahent zapłaci z opóźnieniem i zmieni to próg podatkowy? Co jeśli dochód pojawi się w innym roku niż planowano?
To wszystko sprawia, że zamiast uproszczenia pojawia się dodatkowa niepewność.
Kto korzysta z tej metody
Kasowy PIT najczęściej wybierają ryczałtowcy – stanowią blisko 60 proc. wszystkich korzystających z tej formy.
To nie przypadek. Na ryczałcie nie rozlicza się kosztów, więc system jest mniej skomplikowany. Dodatkowo wiele takich firm działa w branżach, gdzie zatory płatnicze są codziennością, jak w budownictwie.
Firmy potrzebują czegoś innego
Zdaniem Juszczyka problem nie leży w samej idei, ale w sposobie jej wdrożenia.
Przedsiębiorcy nie potrzebują dziś kolejnego czasowego odroczenia podatku, lecz prostego mechanizmu, który rzeczywiście wiąże podatek z realnie otrzymanym przychodem – podkreśla.
Ekspert wskazuje, że lepszym kierunkiem byłoby uproszczenie ulgi na złe długi, tak aby firmy mogły w pełni rozliczać niezapłacone faktury.
Dziś przedsiębiorcy nie dość, że tracą swoje zasoby bez zapłaty, to jeszcze muszą od tego zapłacić podatek – brzmi jak kara, ale taka jest dziś rzeczywistość – dodaje.
Wniosek jest niewygodny dla fiskusa
Kasowy PIT miał być odpowiedzią na realny problem rynku. Po roku widać jednak, że nie spełnił tej roli.
Zamiast uproszczenia – więcej obowiązków. Zamiast ulgi – odroczenie. Zamiast rozwiązania problemu – jego przesunięcie. A dla wielu firm to po prostu za mało, by zmieniać sposób rozliczeń.
Fot. Garun Studios/Shutterstock
