Inflacja wraca tylnymi drzwiami. Jedna rzecz szczególnie powinna nas niepokoić

Dzień przed wypuszczeniem oficjalnych danych Głównego Urzędu Statystycznego o inflacji w Polsce swój wyprzedzający miernik opublikowało Biuro Inwestycji i Cykli Ekonomicznych. Wskaźnik Przyszłej Inflacji (WPI), który z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem prognozuje kierunek zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych, wzrósł we wrześniu o 0,2 pkt wobec sierpnia. To już drugi miesiąc z rzędu ze wzrostem WPI, choć, jak zauważają jego autorzy, łącznie nie przekroczył on w tym czasie jednego punktu.

Wzrost WPI w ostatnich miesiącach wynikał głównie „z przyczyn geopolitycznych”.

Ekonomistka zwraca przy tym uwagę, że obecnie oczekiwania inflacyjne – zarówno konsumentów, jak i przedstawicieli przedsiębiorstw produkcyjnych – ustabilizowały się, i to poniżej poziomu z pierwszego półrocza.

Menadżerowie z firm sektora przetwórstwa przemysłowego, jak przypomina prof. Drozdowicz, nie zmienili w stosunku do ubiegłego miesiąca swoich oczekiwań co do własnej polityki cenowej na najbliższe kilka miesięcy. I choć w badaniach GUS nadal przeważa odsetek firm planujących podwyżki cen nad odsetkiem firm planujących ich obniżenie, jednak przewaga stopniała z blisko 20 pkt procentowych w kwietniu, czyli tuż po wybuchu konfliktu na Bliskim Wschodzie, do około 8 pkt procentowych w sierpniu.

Tymczasem rozkład oczekiwań inflacyjnych polskich konsumentów nie zmienił się znacząco od czerwca. Blisko połowa z nich spodziewa się, że ceny będą rosły w dotychczasowym tempie, jeden na pięciu badanych uważa, że ceny pozostaną na dotychczasowym poziomie, a ok. 9 proc. spodziewa się, że inflacja przyspieszy.

Tu pojawia się problem.

Po pierwsze, program CPN to już historia, która zakończyła się wraz z wakacjami (nie zapowiada się na jego reanimację, która byłaby dość kosztowna dla i tak dalekiego od ideału budżetu).

Po drugie, wspomniana sytuacja geopolityczna od sierpnia mocno się zmieniła. Przede wszystkim ropa naftowa, która jeszcze pod koniec sierpnia kosztowała grubo poniżej 100 dol. za baryłkę (np. 26 sierpnia taką ilość ropy Brent można było kupić za mniej niż 85 dol.), bardzo ostatnio podrożała. To oczywiście efekt eskalacji napięć na Bliskim Wschodzie, która oznacza mniej więcej tyle, że ewentualna stabilizacja w regionie znów przesuwa się na termin bliżej nieokreślony. A to ma – jak najbardziej konkretne – skutki w postaci wspomnianych wycen ropy.

Tymczasem droga ropa to oczywiście droższe tankowanie, ale też tzw. efekty drugiej rundy (gdy wyższe ceny surowców przenikają w głąb gospodarki i infekują wyższą inflacją także nieenergetyczne kategorie dóbr i usług). I choć dotąd polska gospodarka (podobnie jak inne w Europie) wykazywała się zadziwiającą na nie odpornością, taka sytuacja nie będzie trwała wiecznie.

Odnośnie do tego, że przedłużająca się na Bliskim Wschodzie naparzanka musi przełożyć się prędzej czy później na ceny inne niż np. benzyny czy gazu, wątpliwości nie mają m.in. europejscy bankierzy centralni. Ci zasiadający w Radzie Prezesów Europejskiego Banku Centralnego w obliczu spodziewanego wzrostu inflacji kilka dni temu zdecydowali się na ruch mający ją zahamować – podnieśli stopy procentowe w strefie euro. A Christine Lagarde, szefowa EBC, dała do zrozumienia, że niekoniecznie było to ostatnie słowo banku w tej sprawie.

Podobnego kroku, czyli podwyżki stóp procentowych, można spodziewać się po amerykańskich władzach monetarnych. Wyceny rynkowe wskazują z 85-proc. prawdopodobieństwem 25-punktową podwyżkę stóp procentowych na najbliższym posiedzeniu Fed, które zaplanowano już na środę.

Nasi bankierzy na razie stóp nie podnoszą, ale wyraźnie zmienili ton. Na ubiegłotygodniowej konferencji Adam Glapiński, prezes NBP, nie mówił już o mniej i bardziej płochliwych gołębiach zasiadających w Radzie Polityki Pieniężnej (o których wspominał jeszcze w lipcu, sugerując możliwość obniżki stóp po wakacjach), lecz dał do zrozumienia, że o obniżkach w obecnych warunkach nie ma mowy, a stopy pozostaną na obecnym poziomie do połowy przyszłego roku. Chyba że sytuacja się, z perspektywy inflacji, pogorszy – wtedy RPP, jak zapewnił jej przewodniczący, będzie odpowiednio reagować. Czyli podnosić stopy procentowe.

A o podwyżkach mówił ostatnio m.in. Ludwik Kotecki, który nie uchodzi za „jastrzębiego” członka RPP. Ocenił on, że rada będzie musiała rozważyć jedną lub dwie podwyżki stóp procentowych (po 25 pkt bazowych) jeszcze w 2026 r. lub na początku 2027 r. – o ile prognozy wskażą na utrzymywanie się inflacji powyżej 4 proc. przez dłuższy czas.

Zresztą już dziś takiego ruchu spodziewają się rynki (wyceniają w najbliższych miesiącach trzy podwyżki po 25 pkt bazowych), a także niektórzy analitycy (np. z Credit Agricole, którzy obstawiają podwyżkę o 25 pkt jeszcze w 2026 r.).

Trudno się takim oczekiwaniom dziwić, zważywszy na to, jak według najnowszych prognoz zachowywać się będą w najbliższych miesiącach ceny w Polsce. Prognozy mówią wprost: inflacja przyspieszy i bardzo szybko wyskoczy z przedziału odchyleń od celu inflacyjnego NBP (czyli mówiąc po ludzku: przekroczy 3,5 proc.).

Więcej wpisów o cenach na Bizblog Spider's Web

Na razie utrzymywaniu wskaźników cen – nie tylko zresztą w Polsce – sprzyjają wyjątkowo korzystne (czyt.: niskie) ceny żywności. Gdyby nie one, już dziś inflacja byłaby znacznie wyższa. Taka sytuacja jednak nie będzie trwać wiecznie. Zdaniem zarządzającego funduszami w VIG/C-Quadrat TFI światowe ceny żywności są dziś dla inflacji dodatkowym czynnikiem ryzyka.