Orlen ściemnia w sprawie cen paliw? Analityk mówi wprost
Publiczny zarzut naruszenia zbiorowych praw konsumentów przez Orlen postawił znany analityk finansowy. Daniel Kostecki uważa, że spółka trąbi o obniżce ceny diesla na swoich stacjach, a jednocześnie podnosi marżę hurtową. Jego zdaniem kierowcy słyszą o promocji, ale w rzeczywistości paliwo w systemie drożeje.
Aktualizacja: Daniel Kostecki usunął tweet z zawiadomieniem.
Analityk finansowy Daniel Kostecki publicznie zarzucił Orlenowi prowadzenie systemowej dezinformacji cenowej na rynku paliw. We wpisie w serwisie X postawił spółce zarzuty naruszenia zbiorowych praw konsumentów i oskarżył ją o złamanie kilku artykułów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Czy obniżki Orlenu to rzeczywisty gest wobec kierowców?
Jego zdaniem spółka tworzy wrażenie, że działa w interesie kierowców i stabilizuje ceny, podczas gdy rzeczywisty mechanizm ma prowadzić do wzrostu kosztów ponoszonych przez konsumentów. Spór dotyczy przede wszystkim sposobu komunikowania zmian cen diesla oraz rzeczywistego wpływu tych decyzji na portfele Polaków.
Kostecki, posługujący się tytułem CAI (Certyfikowany Analityk Inwestycyjny) nadawanym przez Związek Maklerów i Doradców, twierdzi, że koncern stosuje mechanizm określany przez niego jako „iluzja korzyści”. Według jego analizy kierowcy otrzymują komunikat o obniżce cen przy dystrybutorach, który jest szeroko promowany w mediach. Jednocześnie w tle ma dochodzić do zmian w systemie marż, które w praktyce zwiększają koszt paliwa w całym łańcuchu sprzedaży.
Wnoszę o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w tej sprawie, zbadanie kampanii informacyjnej spółki oraz nałożenie stosownych kar za dezinformację cenową – pisze Kostecki.
Sednem zarzutów analityka jest tak zwany mechanizm „nożyc marżowych”. Orlen ogłosił obniżenie marży detalicznej na oleju napędowym o 25 gr na litrze. Informacja została mocno nagłośniona przez spółkę jako działanie korzystne dla kierowców. Według Kosteckiego w tym samym czasie marża hurtowa została jednak podniesiona o około 64 gr na litrze, co znacząco zmienia ekonomiczny sens ogłaszanej obniżki.
Więcej w Bizblogu o cenach paliw:
Z wyliczeń analityka wynika, że po uwzględnieniu obu zmian realna baza kosztowa paliwa wzrosła o około 39 gr na litrze więcej, niż wynosiła deklarowana korzyść przy dystrybutorze. Oznacza to, że mimo komunikatu o obniżce cena paliwa w systemie hurtowym mogła w praktyce rosnąć. Według Kosteckiego taki mechanizm sprawia, że rynek płaci więcej, choć przekaz medialny sugeruje coś zupełnie odwrotnego.
Analityk poinformował, że skierował zawiadomienie do UOKiK-u. Wskazał trzy możliwe naruszenia prawa: wprowadzenie konsumentów w błąd, zatajenie istotnych informacji oraz naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W jego ocenie komunikowanie promocji bez ujawnienia równoczesnego wzrostu cen hurtowych może wpływać na decyzje zakupowe milionów kierowców w Polsce.
Kostecki twierdzi także, że strategia opiera się na wykorzystaniu błędów poznawczych. Kluczową rolę ma odgrywać tak zwane kotwiczenie, czyli zapamiętywanie przez konsumentów przede wszystkim informacji o obniżce o 25 gr. Według analityka taki przekaz może skłaniać kierowców do częstszego tankowania lub tankowania do pełna, co przy rosnących marżach hurtowych zwiększa zyski koncernu.
Czy te zarzuty trzymają się kupy?
Co na to Orlen? Spółka nie odniosła się bezpośrednio do wpisu Kosteckiego, ale skomentowała wpis swojego byłego prezesa Daniela Obajtka, który napisał "Przesunęli marżę na hurt, czyli jeszcze bardziej łupią Polaków". Orlen stwierdził, że Obajtek "powołuje się na nieprawdziwe wyliczenia oparte o błędne dane. I podaje je Pan jako fakty".
Dla kontrastu z „internetowymi mądrościami” garść prawdziwych danych ukazujących rzeczywistość. Od początku konfliktu, czyli od 27.02, globalne notowania diesla wzrosły o 48,7 proc. (dane Platts na 11.03). W tym samym czasie ceny hurtowe diesla w Polsce wzrosły o 29,6 proc. Widać zatem, że dynamika tego przyrostu jest dużo niższa niż globalnych notowań, które są punktem odniesienia do całego rynku. Jeżeli chodzi o jakość podawanych przez Pana danych wystarczy powiedzieć, że bazują one na notowaniach ICE Futures, a nie na właściwych w tym przypadku Platts i nie uwzględniają znacznego rozjazdu pomiędzy jednymi a drugimi notowaniami od początku wojny – pisze Orlen.
Zarzuty Kosteckiego wyśmiał jednak dziennikarz ekonomiczny Rafał Hirsch, odpowiadając na jego wpis w X. Jego zdaniem analiza oparta wyłącznie na marży w Polsce pomija globalny kontekst rynku paliw. Hirsch przekonuje, że ceny diesla w hurcie Orlenu rosną procentowo wolniej niż ceny na europejskiej giełdzie ICE, która jest głównym punktem odniesienia dla rynku.
Hirsch zwraca również uwagę na tak zwaną premię lądową, czyli koszt transportu, magazynowania i logistyki paliwa ponad cenę giełdową. Według niego wzrost tej premii wynika z konieczności importowania paliwa droższymi szlakami w warunkach napiętej sytuacji geopolitycznej. Sam Orlen tłumaczy swoje działania ochroną rynku przed skutkami drogiej ropy Brent, której cena sięga około 117 dol. za baryłkę.
Analityk usunął wpis, a Orlen przesłał oświadczenie
Daniel Kostecki w czwartek po południu usunął swój tweet z zawiadomieniem o możliwości naruszania zbiorowych interesów konsumentów przez Orlen, ale odpowiedział spółce kolejnym wpisem:
Z kolei Orlen przesłał nam następujące oświadczenie, publikujemy je w całości i bez zmian redakcyjnych:
ORLEN w swojej praktyce biznesowej zawsze stosuje się do przepisów prawa. Formułowanie zarzutów, jak te przytoczone, jest daleko idącym nadużyciem.
Ponadto sformułowania te są oparte na fałszywych przesłankach i nie mają pokrycia w rzeczywistości. A ta wygląda następująco: od początku konfliktu na Bliskim Wschodzie globalne notowania oleju napędowego wzrosły o 48,7 proc. (dane Platts na 11 marca). W tym samym czasie ceny hurtowe tego paliwa w Polsce wzrosły o 29,6 proc. Jasno widać, że dynamika przyrostu jest dużo niższa niż globalnych notowań, które stanowią punkt odniesienia dla całego rynku. Co więcej, przytaczane dane bazują na notowaniach ICE Futures, a nie na właściwych w tym przypadku Platts i nie uwzględniają znacznego rozjazdu pomiędzy jednymi a drugimi notowaniami od początku wojny.
Nieprawdą jest również zatajanie przed opinią publiczną informacji na temat cen hurtowych, ponieważ są one dostępnie na stronie internetowej spółki i regularnie aktualizowanie.
W zakresie interesu konsumentów sugerujemy kontakt z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który w ostatnich dniach odnosił się do tych kwestii publicznie.
Zalecamy równocześnie korzystanie z wiarygodnych źródeł lub bezpośredni kontakt ze spółkami, co pozwoli uzyskać rzetelną i sprawdzoną wiedzę. Dobrze pokazuje to przykład przytoczonego wpisu – tylko w nim wskazaliśmy na cały szereg błędów merytorycznych popełnionych przez jednego z licznych użytkowników portalu X próbujących opisywać złożone mechanizmy funkcjonowania rynku paliw.
