Zagranica komentuje weto dla SAFE. „Przejaw obsesji”
Cios dla rządu i ryzyko opóźnienia dostępu do ok. 44 mld euro na zbrojenia. Tak zagraniczne serwisy newsowe opisują weto Karola Nawrockiego dla programu SAFE. Ruch prezydenta jest szeroko odbierane jako wyraz antyunijnej obsesji prezydenta.
Zawetowanie programu SAFE przez prezydenta Nawrockiego wywołało polityczne trzęsienie ziemi w Polsce, ale odbiło się szerokim echem także za granicą. Największe serwisy informacyjne opisują decyzję jako wydarzenie, które pogłębia spór polityczny w Polsce i może wpłynąć na tempo modernizacji armii. Media podkreślają, że chodzi o dostęp do niemal 44 mld euro pożyczek z unijnego programu wspierającego wydatki obronne.
Prezydent chciał sięgnąć po złoto NBP
Serwis Politico pisze, że prezydent zawetował ustawę określającą zasady wykorzystania 43,7 mld euro z programu SAFE. Według jego argumentów oznaczałoby to zaciągnięcie bardzo dużej zagranicznej pożyczki nawet na 45 lat w obcej walucie. Jak podkreślono, koszt samych odsetek mógłby sięgnąć nawet 180 mld zł, a dodatkowym ryzykiem są wahania kursów.
Politico zwraca uwagę na polityczny wymiar decyzji. W artykule podkreślono, że sceptycyzm prezydenta i środowiska PiS wobec Brukseli kontrastuje z proeuropejskim podejściem rządu Donalda Tuska. Według serwisu rząd nie dysponuje wystarczającą liczbą głosów, by odrzucić weto, co dodatkowo zaostrza konflikt na polskiej scenie politycznej.
W zagranicznych relacjach wspomniano alternatywną propozycję przedstawioną kilka dni temu przez prezydenta. Politico pisze, że Nawrocki sugeruje wykorzystanie zysków z rezerw złota NBP, których Polska ma około 550 ton. Z tych środków miałby powstać specjalny fundusz inwestycyjny na obronność, który nie wymagałby zaciągania pożyczek i płacenia odsetek.
Czytaj więcej w Bizblogu o przemyśle obronnym
Z kolei Euronews skupia się przede wszystkim na gwałtownej reakcji rządu. Według stacji weto wywołało ostrą wymianę zdań między prezydentem a gabinetem Donalda Tuska. Premier skrytykował decyzję w mediach społecznościowych, twierdząc, że prezydent stracił okazję, by zachować się jak patriota, a rząd zapowiedział poszukiwanie planu B.
Euronews przypomina, że program SAFE to unijna inicjatywa o wartości około 150 mld euro, mająca wzmocnić europejski przemysł obronny i zwiększyć wydatki wojskowe w czasie wojny w Ukrainie. Polska mogłaby być największym beneficjentem programu, dlatego – jak podkreśla stacja – decyzja prezydenta wzbudziła szczególnie silne reakcje.
Cios dla rządu
Agencja Bloomberg opisuje weto jako poważny cios dla proeuropejskiego rządu. Według jej analizy decyzja może opóźnić projekty związane z modernizacją armii oraz podpisywanie kontraktów zbrojeniowych. Rząd, jak podkreślono, szuka sposobów, by mimo wszystko nie stracić dostępu do środków.
Bloomberg przytacza też argumenty prezydenta, który ostrzegał przed „tylnymi drzwiami” zadłużania kraju na dziesięciolecia. Jednocześnie zagraniczne media zgodnie podkreślają, że tylko w Polsce program SAFE stał się przedmiotem tak ostrego sporu politycznego, mimo że inne państwa już wykorzystały całą pulę 150 mld euro dostępnych w tej inicjatywie.
