Plastik sprzyja rozwojowi śmiertelnego raka. Naukowcy już działają
Jemy z plastikowych pudełek, pijemy z jednorazowych kubków. Naukowcy sprawdzają, czy drobiny tworzyw mogą sprzyjać rakowi jelita grubego. Nowe badania wzmacniają te podejrzenia.

Rak jelita grubego coraz częściej dotyka młodszych dorosłych. Według American Cancer Society w USA zapadalność w grupie 20-49 lat rosła w latach 2013-2022 średnio o 3 proc. rocznie. Badacze szukają wyjaśnienia, a „The Washington Post” za jednym z zespołów naukowców wskazuje winnego: mikroplastik.
Chodzi o drobne cząstki tworzyw sztucznych, które mogą trafiać do organizmu z jedzeniem i napojami. Jeszcze mniejsze drobiny określa się jako nanoplastik. Właśnie nim zajęli się naukowcy z Central South University w Chinach. Wyniki opublikowali 29 października w czasopiśmie „Molecular Cancer”.
Co pokazało badanie na myszach
Medycy sprawdzili wpływ długotrwałego podawania nanocząstek polistyrenu. Z tego tworzywa produkuje się piankowe kubki i opakowania na jedzenie na wynos. W doświadczeniu wykorzystano myszy, u których rozwój nowotworów jelita grubego wywołano chemicznie.
U zwierząt otrzymujących nanoplastik rozwój guzów był bardziej agresywny w porównaniu z grupą kontrolną. Cząstki gromadziły się w jelicie, uszkadzały struktury na powierzchni komórek jego nabłonka i zaburzały równowagę bakterii jelitowych. Naukowcy opisali też mechanizm, w którym te zmiany osłabiały odpowiedź odpornościową przeciw nowotworowi.
Mikroplastik znaleziono także w ludzkich tkankach
Ślady tworzyw znaleziono również w ludzkich tkankach. W badaniu opublikowanym w 2025 r. w „Scientific Reports” wykryto większe nagromadzenie mikroplastiku w guzach jelita grubego niż w sąsiadujących z nimi tkankach. Sama obecność cząstek nie przesądza jednak, że to one wywołały chorobę.
Potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy to nagromadzenie jest przyczyną, czy skutkiem nowotworu – zaznaczają autorzy publikacji w „Scientific Reports”.
Jak plastik może osłabiać ochronę jelita
Dlaczego podejrzenia padają właśnie na plastik? Jak w rozmowie z „The Washington Post” wyjaśnia Lorne Hofseth, profesor na Uniwersytecie Karoliny Południowej, naukowcy szukają czynników, których rozpowszechnienie wzrosło przed nasileniem zachorowań wśród młodszych osób. Na liście są ultraprzetworzona żywność i zanieczyszczenia środowiska. Zbieżność w czasie podsuwa kierunek badań, ale sama nie dowodzi związku przyczynowego.
Frank Frizelle, profesor chirurgii na Uniwersytecie Otago w Nowej Zelandii, zwrócił uwagę na warstwę śluzu chroniącą ścianę jelita. Działa ona jak bariera utrudniająca kontakt szkodliwych substancji i drobnoustrojów z tkanką. Według jego hipotezy drobiny plastiku mogą naruszać tę ochronę i ułatwiać innym czynnikom wyrządzanie szkód.
Moim zdaniem okaże się, że problemem nie jest sam mikroplastik – okaże się, że mikroplastik umożliwia przedostanie się przez warstwę śluzu – powiedział „The Washington Post” Frank Frizelle, profesor chirurgii na Uniwersytecie Otago.
Obiad warto przełożyć z plastikowego pudełka
Na pełne wyjaśnienie trzeba poczekać, ale już teraz można ograniczać kontakt żywności, zwłaszcza podawanej na ciepło, z plastikiem. Przed podgrzewaniem warto przełożyć go do szklanego lub ceramicznego naczynia przeznaczonego do używania w mikrofalówce.
Badanie zespołu z University of Nebraska–Lincoln wykazało, że w testowanych plastikowych pojemnikach i woreczkach podgrzewanie w mikrofalówce powodowało większe uwalnianie mikro- i nanoplastiku niż przechowywanie w lodówce lub temperaturze pokojowej. Doświadczenie przeprowadzono z płynami naśladującymi właściwości żywności. Nie oceniano w nim, czy osoby korzystające z takich opakowań częściej chorują na raka.
Jeśli chodzi o żywność, zastanawiam się, czy nie powinniśmy podejść do pewnych rzeczy inaczej. I po prostu pomyśleć, jak możemy ograniczyć zanieczyszczenie naszego jedzenia – powiedział Frizelle amerykańskiej gazecie.
Bezpłatna kolonoskopia. Kto może skorzystać
Warto też zadbać badania profilaktyczne. Kolonoskopia pozwala obejrzeć wnętrze jelita i usunąć polipy, z których część mogłaby z czasem przekształcić się w nowotwór. W Polsce z bezpłatnej kolonoskopii mogą skorzystać osoby w wieku 50-65 lat i osoby w wieku 40-49 lat, jeśli raka jelita grubego rozpoznano u ich krewnego pierwszego stopnia (rodzica, rodzeństwa).
Program jest przeznaczony dla osób bez objawów sugerujących raka jelita grubego, które nie miały kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat. Skierowanie nie jest potrzebne, wystarczy zgłosić się do placówki realizującej program.
Szef redakcji Bizblog.pl. W mediach od 30 lat. Pisze o małym biznesie, podatkach i finansach osobistych. Do Spidersweb.pl przeszedł z Wirtualnej Polski, gdzie najpierw był szefem wydawców Money.pl, a potem zastępcą redaktora naczelnego. Pierwszą posadę w mediach dostał w „Gazecie Wyborczej”, pracował w „Pulsie Biznesu”, „Życiu”, miesięczniku „Pieniądz”, „Businessman Magazine”, Miesięczniku Finansowym „BANK”. W tym ostatnim był redaktorem prowadzącym kilku edycji prestiżowych raportów „Największe banki w Polsce“ oraz „IT@BANK”.