Papierowe opakowania mają nadawać się do recyklingu jak nigdy wcześniej. Problemem są kleje i etykiety stosowane w opakowaniach. Dlatego już od sierpnia Unia Europejska zaostrza przepisy. Firmy czeka kolejne wyzwanie i przede wszystkim koszty związane ze zmianami w produkcji.
Papier i tektura należą do materiałów najczęściej poddawanych recyklingowi w Unii Europejskiej. Według danych Europejskiej Rady Recyklingu Papieru (EPRC) w 2024 r. aż 75,1 proc. zużytego papieru i tektury powtórnie trafiło do obiegu. UE uznała, że to jednak za mało i wskazuje na inne dane z zakresu produkcji opakowań.
Ze statystyk Komisji (Eurostat) dotyczących odpadów opakowaniowych za okres 2010–2021 wynika, że do produkcji opakowań wykorzystuje się duże ilości surowców pierwotnych (materiałów pierwotnych). 40 proc. tworzyw sztucznych i 50 proc. papieru w Unii wykorzystuje się do produkcji opakowań, a opakowania stanowią też 36 proc. stałych odpadów komunalnych - czytamy w rozporządzeniu PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation).
Podkreślono również, że rosnąca liczba opakowań oraz zbyt niski poziom ich ponownego użycia i recyklingu utrudniają budowę gospodarki o obiegu zamkniętym.
Nowe przepisy mają to zmienić i ograniczyć ilość odpadów. Do 2030 r. co najmniej 70 proc. wszystkich opakowań wprowadzanych na rynek będzie musiało nadawać się do recyklingu, a od 2038 r. już 80 proc.
Rozporządzenie to ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane od dnia 12 sierpnia 2026 r. we wszystkich Państwach Członkowskich - przypomina Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2025/40 zaostrza wymagania wobec podmiotów, które wprowadzają opakowania na rynek, a więc m.in. producentów produktów w opakowaniach, marki własne, branży e-commerce czy importerów produktów pakowanych poza UE.
Dla producentów oznacza to konieczność projektowania opakowań tak, aby mogły być łatwo przetwarzane po zużyciu. A to wiąże się z ogromnymi kosztami, ponieważ zmiany w liniach produkcyjnych potrafią być kolosalne.
Pamiętacie, jak UE kazała przymocować nakrętki do butelek, aby zwiększyć ilość przetwarzanego plastiku? Wówczas Spółdzielnia Mleczarska Mlekpol, jeden z największych producentów mleka i wyrobów mleczarskich w Polsce oraz Europie, wydał 30 mln zł na modernizację maszyn, by spełnić nowe wymogi. A to tylko jeden przykład, który pokazuje, że unijne regulacje potrafią oznaczać wielomilionowe inwestycje dla producentów.
Opakowania z tektury. Jak się pozbyć kleju?
Sam papier należy do materiałów najłatwiejszych w recyklingu. Może być przetwarzany nawet siedem razy, a z tony makulatury odzyskuje się ok. 820 kg surowca. To tyle, ile pozyskuje się z 14 drzew.
Jest jednak problem. Bo opakowania z papieru to często nie jest czysty papier czy tektura. Opakowania pokryte trwałymi laminatami lub niektórymi powłokami znacznie trudniej poddać recyklingowi lub nawet całkowicie tracą status recyklowalności. A jest też wiele mniejszych elementów, które również eliminują opakowania przed ponowną obróbką - przeszkodą są kleje, naklejki, etykiety i różne powłoki ochronne.
Tylko jak bez ich użycia połączyć opakowania czy kartony, aby nie wysypywały się z nich produkty lub nie rozleciały się w transporcie?
Branża już pracuje nad nowymi, ekologicznymi rozwiązaniami. BBC opisuje niemieckie pomysły z Doliny Opakowań, będącej centrum przemysłu opakowaniowego. Naukowcy z instytut badawczego Fraunhofer opracowują technologię laserowego zgrzewania papieru. Hermann Ultraschall rozwija technologię ultradźwiękową. Z kolei Henkel opracował technologię zgrzewania na zimno do opakowań, które wymagają warstw ochronnych, m.in. do żywności. Rozwiązanie już zostało zastosowane w opakowaniach produktów śniadaniowych i wyrobów cukierniczych. Warto dodać, że wcześniej technologia Henkla umożliwiła włoskiej marce Regina zmianę opakowań w produktach higienicznych - plastikowe opakowania zastąpiono papierowymi.
Problemów z tekturą do recyklingu jest więcej
Wyeliminowanie kleju czy laminacji z opakowań papierowych niestety nie rozwiąże wszystkich problemów związanych z recyklingiem.
Duża ilość papieru i tektury nie jest poddawana recyklingowi, ponieważ brudzi się lub miesza z innymi śmieciami zanim jeszcze trafi do zakładu recyklingu - mówi ekspertka w rozmowie z BBC.
Nawet idealnie zaprojektowane opakowanie nie trafi do recyklingu, jeśli zostanie zabrudzone. Klasyczny przykład to karton po pizzy nasiąknięty tłuszczem lub opakowanie z resztkami jedzenia, które w takim przypadku trafiają do odpadów zmieszanych.
Więcej o opakowaniach przeczytasz w Bizblog Spider’s Web
Przygodę z mediami zaczynała jako reporterka i dziennikarka w Akademickim Radiu Kampus, w którym współtworzyła m.in. program Odkrywcy_PL. Dekadę spędziła w Wirtualnej Polsce, jako kierownik serwisów regionalnych oraz wydawca Money.pl i Finanse.wp.pl. Do Bizbloga przyszła z „Forbes” i „Forbes Women”. Pisze o rynku pracy i karierach kobiet w biznesie.