Nowa plaga w firmach. Księgowe sprawdzają każdą cyferkę na fakturze
Oszustwa na fałszywe faktury szybko stały się najczęstszą metodą wyłudzania pieniędzy od firm. Nie wymagają włamywania się do systemów bankowych ani skomplikowanych ataków hakerskich. Są proste i niepokojąco skuteczne.
Informacja o oszustwie spada na niczego nieświadomych przedsiębiorców jak grom z jasnego nieba.
– Robert, gdzie jest przelew za fotowoltaikę? – w słuchawce słychać głos poirytowanego Tomka.
Odpowiada mu cisza. Robert w szoku. Pamięta przecież, jak osobiście autoryzował przelew kilka tygodni wcześniej. Faktura opłacona, sprawa zamknięta.
– Jak to gdzie? – odpowiada niepewnie. – Przecież zapłaciłem…
Kilka minut później wszystko zaczyna się układać w niepokojącą całość. Firma Roberta rzeczywiście wykonała przelew. Pieniądze trafiły jednak na inne konto niż to, które od lat widniało na fakturach kontrahenta.
Tak właśnie wielu przedsiębiorców dowiaduje się, że padło ofiarą oszustwa. Najpierw jest zdziwienie. Potem nerwowe sprawdzanie przelewów i faktur. A na końcu odkrycie, że pieniądze – niekiedy dziesiątki albo setki tysięcy złotych – trafiły do przestępców. Wystarczy przypomnieć głośną sprawę przedsiębiorcy z Płońska, który właśnie w ten sposób stracił 40 tys. euro.
Jedna zmiana na fakturze
Schemat tego scamu jest banalnie prosty. To nie musi być żadne hakerskie aj-waj. Przestępcy wysyłają fakturę, która wygląda dokładnie tak jak wcześniejsze dokumenty od kontrahenta. Dane firmy się zgadzają, kwota jest prawidłowa, opis usługi również. Zmienia się tylko jeden element, na dodatek taki, który trudno zweryfikować na pierwszy rzut oka: numer rachunku bankowego.
Jeżeli przedsiębiorca nie wychwyci zmiany, pieniądze trafia nie do dostawcy towaru czy usługi, ale na rachunek bankowy kontrolowany przez oszustów.
Tak jak w historii powyżej wszystko wychodzi na jaw dopiero wtedy, gdy kontrahent zaczyna upominać się o pieniądze.
Jak dochodzi do oszustwa
Próby naciągnięcia na fake’ową fakturę zaczynają się zwykle od przechwycenia korespondencji między firmami. Wystarczy, że w ręce oszustów trafi wcześniej wystawiona faktura. Gdy przychodzi moment rozliczenia, wysyłają wiadomość z podmienionym pdf-em albo informacją o zmianie numeru rachunku do płatności. Dla odbiorcy wygląda to wiarygodnie, bo wiadomość nawiązuje do wcześniejszej korespondencji.
To właśnie dlatego oszustwo przechodzi niezauważone.
Więcej w Bizblogu o oszustwach
Dlaczego firmy się nabierają
W wielu firmach proces rozliczeń jest prosty i szybki. Faktura trafia do księgowości, zostaje zaksięgowana i opłacona. Jeżeli zmiana numeru rachunku nie rzuca się w oczy, przelew zostaje wykonany automatycznie. Dlatego Joanna Łuksza, Kierownik Zespołu Ekspertów Księgowych w IFIRMA.PL, ostrzega, że wychwycenie scamowej faktury nie zawsze jest proste do wykrycia.
– Wśród sygnałów ostrzegawczych jest też brak możliwości kontaktu z wystawcą, błędy językowe czy bardzo krótki termin płatności, narzucony bez uzgodnień – wylicza.
I dodaje, że trudność polega na tym, że aby wykryć próbę oszustwa, nie należy polegać wyłącznie na jednej przesłance. W końcu literówka w opisie usługi niekoniecznie musi oznacza, że ktoś próbuje nas naciągnąć.
Czas działa na korzyść przestępców
Największym problemem w takich sytuacjach jest tempo działania oszustów. Po otrzymaniu przelewu pieniądze są bardzo szybko przesyłane dalej – na kolejne rachunki, często za granicę. Jeżeli księgowa zorientuje się dopiero po kilku dniach czy tygodniach, odzyskanie należności będzie bardzo trudne, a często niemożliwe.
Dlatego właśnie telefon od kontrahenta z pytaniem o przelew pieniędzy bywa momentem, w którym przedsiębiorcy po raz pierwszy uświadamiają sobie, że padli ofiarą oszustwa.
Niestety często jest już za późno.
