Polskie wynalazki lądują w szufladzie. Tylko jedną czwartą patentów udaje się skomercjalizować
Polacy chętnie zgłaszają nowe wynalazki, ale rynkowa rzeczywistość szybko weryfikuje ich biznesową użyteczność. Najnowsze statystyki pokazują, że zaledwie co czwarty krajowy patent jest ostatecznie komercjalizowany. Innowacji nam nie brakuje. Trudniej znaleźć na nie chętnych.
Główny Urząd Statystyczny opublikował dość przygnębiający raport z okazji obchodzonego na początku listopada Europejskiego Dnia Wynalazcy. W ciągu pięciu lat, od 2019 r. do 2023 r., w Polsce wydano 11 526 patentów. Jednak drogę na rynek znalazło zaledwie 2 868 z nich.
Sztuka dla sztuki
Uzyskanie patentu to ważny etap ochrony wynalazku, ale nie oznacza jeszcze, że znajdzie on zastosowanie na rynku – czytamy w raporcie GUS.
Trzy czwarte, czyli ponad 8,6 tys. wynalazków, nigdy nie doczekało się komercjalizacji. To takie innowacje dla… innowacji.
Przedsiębiorcy i naukowcy zapytani o powody rynkowych porażek ich pomysłów najczęściej wskazują na prozaiczną przyczynę: całkowity brak popytu na opracowaną technologię, co odnotowano w statystykach niemal 4,7 tys. razy. Drugim wskazywanym problemem rodzimych innowacji jest brak zainteresowania ze strony inwestorów, na co skarżono się ponad 3,5 tys. razy. GUS wymienia również inne poważne bariery, w tym chroniczny brak pieniędzy, niewystarczające zasoby kadrowe oraz zwykłą nieopłacalność ekonomiczną całego przedsięwzięcia.
Zdarza się też, że biznes krzyżuje plany przez nagłą zmianę sytuacji zewnętrznej czy strategii firmy. A bywa i tak, że samo przełomowe odkrycie w świecie błyskawicznego postępu technologicznego szybko przestaje być odkrywcze i zwyczajnie się dezaktualizuje.
Biznes stawia na konkrety
Przedstawione przez statystyków zestawienie pokazuje ogromną przepaść między wytworami świata nauki a realnymi potrzebami biznesu. Okazuje się, że sektor akademicki i instytuty badawcze skomercjalizowały zaledwie 17,8 proc. ze swoich niemal ośmiu tysięcy patentów. Firmy podchodzą do tematu znacznie bardziej pragmatycznie. Przedsiębiorstwa wdrożyły na rynek równe 40 proc. z 3 674 uzyskanych patentów.
Choć w liczbach bezwzględnych oba te sektory wprowadzają na rynek podobną pulę rozwiązań, to skuteczność prywatnych firm jest ponad dwukrotnie wyższa. Wynika to z lepszego dopasowania badań do realnych potrzeb rynku. Finansowanie projektów w obu grupach opiera się głównie na własnych pieniądzach.
Wynalazki rzadko dają zarobić
A co się dzieje z jedną czwartą patentów, które udało się skomercjalizować? Okazuje się, że w Polsce samo wdrożenie wynalazku nie może być jeszcze dla jego twórcy powodem do otwierania szampana. A to dlatego, że w prawie jednej trzeciej takich przypadków (32,7 proc.) koszty innowacji przewyższają korzyści, które płyną z jej komercjalizacji.
Podobny odsetek innowatorów ledwie wychodzi w swoich projektach na zero, a tylko niecałe 35 proc. może pochwalić się wyraźnymi zyskami, które przewyższają poniesione nakłady.
Przewidywania na kolejne lata nie napawają optymizmem. Ponad połowa właścicieli skomercjalizowanych patentów spodziewa się utrzymania przychodów na dotychczasowym poziomie, a jedynie niespełna jedna trzecia liczy na ich wzrost. Warto dodać, że rynkowy obrót samymi prawami prawie w Polsce nie istnieje: czysta sprzedaż patentu to absolutny margines rynku – na poziomie 1,8 proc.
Czytaj więcej o patentach:
Pierwsze teksty o gospodarce i biznesie publikował w latach 90. w „Pulsie Biznesu”. Pracował w „Życiu” i „Życiu Warszawy”, a po powrocie do „PB” został redaktorem prowadzącym. Współtworzył i kierował miesięcznikiem „EduFakty” oraz dwumiesięcznikiem „Uczę Nowocześnie”, organizował konferencje i wykładał. W 2017 r. pracował w redakcjach ekonomicznych WP, rok później trafił do „Forbesa”. Absolwent dziennikarstwa UW oraz studiów podyplomowych z polityki pieniężnej i bankowości centralnej (INE PAN, NBP).