Rząd bierze się za komunikację miejską. Warszawa, Kraków i Wrocław biją na alarm
Codzienne dojazdy milionów ludzi, wieloletnie kontrakty komunikacyjne i systemy budowane przez dekady – według największych polskich miast źle napisane przepisy mogą poważnie namieszać w transporcie publicznym. Samorządy popierają nową ustawę o zrównoważonym rozwoju miast, ale ostrzegają, że część zapisów wymaga pilnych poprawek.
Unia Metropolii Polskich generalnie pozytywnie ocenia projekt ustawy o zrównoważonym rozwoju miast i ich obszarów funkcjonalnych. Samorządowcy podkreślają, że to długo oczekiwany krok w stronę uporządkowania współpracy między miastami, gminami i powiatami w największych aglomeracjach.
Problem pojawia się przy transporcie publicznym.
Na rozwiązania systemowe czekamy od lat, dlatego wspieramy stronę rządową w pracach nad projektem ustawy o zrównoważonym rozwoju miast. Uważamy, że to działanie w dobrym kierunku, ale wymaga ono szczególnie wnikliwego pochylenia się nad organizacją transportu w największych obszarach metropolitalnych – zauważa Tomasz Fijołek, dyrektor ds. legislacji Unii Metropolii Polskich.
14 mln mieszkańców i transport, którego nie da się zatrzymać
Stawka jest ogromna. Obszary metropolitalne zajmują dziś około 12 proc. powierzchni Polski, ale mieszka w nich aż 14 mln osób, czyli 38 proc. ludności kraju.
Każdego dnia mieszkańcy przemieszczają się między gminami i miastami w drodze do pracy, szkół czy urzędów. W praktyce oznacza to gigantyczne systemy komunikacyjne obsługujące miliony pasażerów.
Samorządowcy przekonują, że nie da się ich przebudować z dnia na dzień. Zwłaszcza że część obecnych umów z przewoźnikami obowiązuje jeszcze do 2035 r.
Miasta przypominają też, że obecne systemy transportowe były rozwijane przez lata i opierają się na kosztownej infrastrukturze, miejskich spółkach oraz wieloletnich inwestycjach współfinansowanych z pieniędzy unijnych.
Przyjęcie modelu opartego na obecnych strukturach pozwoli uniknąć destabilizacji systemów przewozowych, ryzyka utraty ciągłości świadczenia usług oraz konieczności tworzenia nowych struktur organizacyjnych – podkreśla UMP.
Największy spór dotyczy tego, kto ma kontrolować transport
Kluczowa oś sporu dotyczy zarządzania komunikacją publiczną w metropoliach.
Unia Metropolii Polskich chce, by organizacja przewozów metropolitalnych pozostała zadaniem miast centralnych wskazanych w ustawie, ale realizowanym w uzgodnieniu ze związkiem rozwojowym.
Samorządy domagają się też większej elastyczności. Ich zdaniem to lokalne JST powinny decydować, czy transportem zarządza miasto centralne, czy związek rozwojowy.
Chodzi nie tylko o same połączenia autobusowe czy tramwajowe, ale również o:
- systemy taryfowo-biletowe,
- planowanie transportu,
- podział kosztów,
- zasady finansowania przewozów.
To właśnie tutaj pojawiają się obawy mniejszych samorządów, które nie chcą utracić wpływu na ceny biletów czy zakres usług transportowych na swoim terenie.
Problemem mogą być też miejskie spółki i przepisy UE
UMP zwraca uwagę jeszcze na jeden problem. Według samorządowców projekt ustawy może nie dawać związkom rozwojowym wystarczających podstaw prawnych do powierzania przewozów miejskim spółkom transportowym w trybie in-house, czyli bez przetargu zlecając usługi własnym spółkom.
To szczególnie istotne dla największych miast, gdzie komunikacja miejska od lat działa właśnie w oparciu o takie modele. Samorządy domagają się również pełnego dostosowania nowych przepisów do ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz unijnych regulacji dotyczących przewozów pasażerskich.
Mimo tych zastrzeżeń Unia Metropolii Polskich podkreśla, że samą ideę ustawy ocenia pozytywnie i traktuje ją jako ważny krok w stronę lepszej współpracy metropolitalnej w Polsce.
