310 inwestorów i 60-proc. zwrot. Co teraz ze spółką ułatwiająca życie freelancerom?
Pięć lat temu Useme zebrało od 310 inwestorów 1,2 mln zł w kampanii crowdfundingowej. Plan był prosty: automatyzacja rozliczeń, ekspansja zagraniczna, a w tle możliwy debiut giełdowy. Dziś wrocławska platforma dla freelancerów rozlicza rocznie transakcje o wartości ponad 300 mln zł, a inwestorom zaproponowała dobrowolny wykup akcji. To rzadkość na polskim rynku, gdzie inwestorzy crowdfundingowi często czekają na exit bez gwarancji, że kiedykolwiek go dostaną.

Nie wszystko jednak poszło zgodnie z planem. Wojna w Ukrainie pokrzyżowała plany ekspansji i debiutu, a przychody z zagranicy nie urosły tak bardzo, jak zakładała spółka. Zapytaliśmy Przemysława Głośnego, CEO Useme, na co poszły pieniądze z crowdfundingu, co się sprawdziło, a co nie.
Karol Kopańko, Bizblog.pl Spider's Web: Minęło pięć lat od kampanii crowdfundingowej z 2021 roku. Jak z perspektywy zarządu wygląda ten okres i czy Useme jest dziś tam, gdzie zakładaliście, zbierając pieniądze od inwestorów?
Przemek Głośny, CEO Useme: Uruchamiając crowdfunding chcieliśmy osiągnąć dwa cele - wesprzeć skalowanie Useme na rynki zagraniczne oraz automatyzację procesów rozliczeń umów w Useme. Okres tych pięciu lat to z jednej strony ciągły wzrost biznesu w Polsce właśnie dzięki automatyzacjom, ale i nie w pełni udana ekspansja zagraniczna. Zakładaliśmy, że nasze przychody z innych rynków będą stanowić około pięćdziesięciu procent w perspektywie czterech-pięciu lat, a stanowią około dwudziestu dwóch procent.
Planowaliście debiut giełdowy dwa lata po kampanii i ekspansję w Ukrainie.
Z uwagi na regulacje nie mówiliśmy wtedy, że planujemy debiut giełdowy, ale że rozważamy to w ciągu dwóch lat jako jedną z opcji wyjścia dla inwestorów. Wojna w Ukrainie i następne zmiany na rynkach finansowych pokrzyżowały te plany - w ciągu dwóch lat nasze przychody wzrosły trzykrotnie, a wyceny spółek zmalały trzykrotnie, byliśmy więc w punkcie wyjścia. Debiut nie byłby korzystny dla nikogo, także inwestorów z crowdfundingu.
Czy ten plan da się jeszcze odtworzyć w jakiejś formie?
Tak, chcemy wrócić do tego planu, ale najpierw chcemy zbudować większą wartość firmy i podstawy do dalszego rozwoju, bo nie chcemy wejść na giełdę dla samego wejścia na giełdę.
Cały czas pozyskiwaliście kapitał. Na co wydaliście 1,2 mln zł?
Pozyskane środki przeznaczyliśmy na automatyzację rozliczeń umów i wsparcie ekspansji zagranicznej. Ten pierwszy cel zrealizowaliśmy z nawiązką - w okresie 5 lat liczba transakcji wzrosła 4-krotnie, a w tym samym czasie ilość osób do obsługi transakcji wzrosła z 8 do 18. Zwiększyliśmy przychody, a utrzymaliśmy w ryzach koszty.
Czy było coś, w co zainwestowaliście, a co się nie sprawdziło?
Nie osiągnęliśmy zakładanych celów w kontekście ekspansji zagranicznej, ale te środki nie zostały zmarnowane. Nauczyliśmy się jak tanio pozyskiwać freelancerów z innych rynków, ale i że nie tędy droga - najpierw musimy pozyskać inną stronę rynku, zleceniodawców z UE i USA. Z tej perspektywy to była inwestycja, która zwróci się z dużo większym opóźnieniem, niż początkowo zakładaliśmy.
Zerkam też na wasz obrót, który wzrósł z 64,4 mln zł w 2021 roku do 302,3 mln zł w 2025 roku. Czemu przypisujecie największe wzrosty?
To miks wielu czynników. Na pewno pandemia znacznie przyspieszyła rozwój rynku pracy zdalnej, ale przez ostatnie 2 lata niemal tyle, co zbudowała, cofnęła do poprzedniego poziomu, wraz z powszechnym powrotem pracowników do biur. Dlatego z tej perspektywy rynek rozwija się w niemal tym samym średnim tempie - ciągle niezależni pracownicy stanowią mniejszą część wszystkich zatrudnionych w Polsce w porównaniu do średnich w Unii Europejskiej i USA, a my rośniemy razem z rynkiem. Pomagają w tym inwestycje w automatyzacje, które sfinansowaliśmy m.in. z crowdfundingu.
Zaproponowaliście też wykup po 50 zł za akcję, co dało inwestorom 58,7 proc. zwrotu brutto, czyli ok. 10 proc. rocznie. Czy to atrakcyjny wynik dla inwestora, który zaufał spółce na wczesnym etapie?
Znam naszych inwestorów i poznałem ich potrzeby w trakcie i po kampanii i wiem, że ludzie inwestują w takie startupy jak nasz licząc na zwrot co najmniej kilkukrotny i godząc się z tym, że może to być nieudana inwestycja. Dlatego zwrot na poziomie blisko 60 proc., mimo że lepszy niż wiele instrumentów finansowych, nie działa nikomu na wyobraźnię i to nie jest sukces inwestycyjny na miarę np. Eleven Labs. Mimo wszystko jednak w kontekście crowdfundingu w Polsce i różnych afer czy przejedzonych środków z takich inwestycji, wypadamy na tym tle raczej korzystnie. I równocześnie pozostawiamy otwartą opcję: czy chcę wyjść z tym zyskiem, czy zaryzykuję i poczekam dłużej na wyższą wycenę i potencjalnie większy zwrot z inwestycji.
Jednak wielu inwestorów crowdfundingowych w Polsce nie ma realnej szansy na exit. Dlaczego zdecydowaliście się na wykup z własnej inicjatywy, zamiast czekać na IPO lub sprzedaż?
Bo obiecaliśmy to w kampanii, a i tak oferujemy wyjście później, niż to deklarowaliśmy. Traktujemy nasze obietnice poważnie i chcemy, by ludzie zapamiętali, że interes inwestorów jest dla nas ważny. Choćby w kontekście potencjalnego debiutu giełdowego w przyszłości. Dodatkowo chcemy przygotować się na te ruchy i uporządkować akcjonariat - dajemy opcję wyjścia z inwestycji z blisko 60 proc. zwrotem lub zostanie z nami dłużej, ale po podpisaniu deklaracji automatycznej zgody na wykup akcji w przypadku pojawienia się inwestorów, którzy wypłacą jeszcze lepszą premię dla obecnych udziałowców. W ten sposób mitygujemy ryzyko, że w przypadku takiej oferty zablokują nas sprzeciwy pojedynczych inwestorów.
Ilu inwestorów skorzystało z oferty sprzedaży, a ilu zdecydowało się zostać i podpisać deklarację sprzedaży w razie wejścia inwestora strategicznego?
To nie są jeszcze duże liczby, ale my nie spieszymy się z tym procesem i mam zgodę akcjonariuszy na zamknięcie go do końca 2027 roku - z wykupieniem tych, którzy się na to zgodzili, tych, którzy się nie odezwali oraz podpisaniem deklaracji przez tych, którzy chcą zostać dłużej. Np. temat deklaracji jeszcze nie został nawet rozpoczęty procesowo, z kolei do końca listopada wykupiliśmy łącznie ponad 70 inwestorów z grupy 310 osób, które w nas zainwestowały w 2021 roku i realizujemy na bieżąco kolejne, wraz z wpływem wniosków.
Celujecie w dodatnią EBITDA przy ok. 30-procentowym wzroście. Kiedy realnie możecie ją osiągnąć i czy rentowność jest warunkiem udanego IPO?
W naszej pozycji rentowność i w ogóle wskaźniki finansowe będą kluczowym elementem w momencie ewentualnego IPO, a raczej udowodnienie, że przy ciągłym wzroście przychodów jesteśmy w stanie kontrolować koszty i tak budować marżowość. Wiemy też, jak chcemy rosnąć, np. także poprzez akwizycje innych firm i dlatego chcemy zbudować rentowność, bo potrzebujemy środków na dalsze inwestycje i to też będzie nasz główny cel w przypadku debiutu giełdowego. Rentowność w rozumieniu wyższej EBITDA i zdolność do budowania jeszcze wyższej osiągniemy w roku 2027.
Przejdźmy teraz do rynku. Polscy freelancerzy to ok. 5 proc. zatrudnionych, wobec 15 proc. w UE i 22 proc. w USA. Co musi się zmienić, żeby ta luka się zmniejszyła: regulacje, podatki, kultura pracy?
Nic się nie musi zmieniać, oby się tylko nic nie pogorszyło. Funkcjonujemy na niezwykle regulowanym rynku, na którym co chwila pojawiają się kolejne ograniczenia - deklaracje ZUS RUD (zgłaszanie umów cywilnoprawnych), ustawa o PIP, wkrótce ustawa platformowa. Polski rynek jest specyficzny i np. wciąż nieobecni na nim są programiści, w zasadzie nie ma niezależnych developerów, wszyscy pracują w software house’ach, to one są „niezależne”. Nie żyjemy w próżni, w ciągu najbliższych 5-10 lat osiągniemy wskaźniki zbliżone do UE, rynek niezależnych specjalistów ciągle rośnie i ewoluuje. Jeszcze kilka lat temu freelancing był wyborem w czasie szukania stałej pracy. Dziś wysokiej klasy specjaliści sami rezygnują z etatów, bo mogą zarobić więcej, pracując dla większej liczby firm. W ramach dialogu z rządem, w którym staramy się reprezentować interesy niezależnych specjalistów, zwracamy uwagę, że nadmierne usztywnienie rynku pracy może doprowadzić do problemów, z jakimi dziś zderzają się gospodarki Francji czy Niemiec. Polscy specjaliści mogą być naszą bronią eksportową nie dlatego, że są tani, ale że ciągle mamy elastyczniejszy rynek pracy niż większość Europy. Tylko tego nie zepsuć, bo to mit, że każdy w Polsce chce pracować na etacie.
Jakie błędy popełniają spółki, które organizują kampanie, i czego powinny nauczyć się z doświadczeń Useme?
Firmy powinny mieć bardzo precyzyjny pomysł na to jak dzięki pozyskanym środkom zarobić jeszcze większe pieniądze. Największym błędem jest zbudowanie przyzwyczajenia, że możemy zasypywać dziury w budżecie pozyskaniem dodatkowych środków, to niezwykle wręcz rozleniwia. Wiemy, jak się skończyło w przypadku niektórych dawnych gwiazd crowdfundingu, słusznie dziś minionych. Pozyskiwany kapitał nie może służyć wypłacaniu sobie pensji. My tego błędu nie popełniliśmy i w kontekście generowanych przychodów rozwijaliśmy się nawet szybciej, niż prognozowaliśmy. Dzięki temu nawet jeśli coś nam się nie udało, nie poddajemy się np. w temacie ekspansji zagranicznej. Mamy nowe plany, które chcemy zrealizować dzięki lekcjom, jakie wynieśliśmy z crowdfundingu. A możemy te plany realizować, bo skupiliśmy się na generowaniu przychodu, a nie budowaniu dla samego budowania.
Czy gdyby dziś zaczynał Pan od nowa, ponownie wybrałby crowdfunding udziałowy, czy inne źródło finansowania, np. fundusz VC?
Rozmawialiśmy z funduszami jeszcze przed crowdfundingiem, ale wtedy nie zdecydowaliśmy się na oferty, jakie otrzymaliśmy i wybraliśmy ścieżkę crowdfundingu i debiut giełdowy w drugim kroku. Nic z tego nie wyszło, ale potem podjęliśmy jeszcze jedną próbę pozyskania funduszy VC (co wydarzyło się po dwóch latach, komunikowaliśmy to inwestorom) i wtedy również nie uzyskaliśmy satysfakcjonujących nas ofert (inwestorzy nie zarobiliby na tym ruchu tyle, ile zyskali dzięki wykupowi akcji). To zbieg różnych okoliczności, konsekwencje podejmowanych decyzji i miejsca w czasie.
Nie jestem pewien, czy wybraliśmy dobrze, ale to już analiza wsteczna i nie ma dziś sensu. W mojej opinii dla firm technologicznych najlepszym wyborem jest ścieżka VC, bo jest po prostu prostsza i pozwala szybko walidować biznes. Z kolei zawsze warto pozyskiwać fundusze w możliwie najdalszym terminie, przy większej wartości firmy. Dzięki podjętym decyzjom zbudowaliśmy biznes, który finansuje się sam, ze środków pozyskanych od klientów. A to najlepsze źródło finansowania na świecie.
Dyżurny spec Bizbloga od startuperii, botów, kryptokasy i wszelakich fanaberii szejków. Specjalista nowych technologii z doświadczeniem ze starych mediów. Zajmuje się opisywaniem sukcesów i porażek startupów, rozwojem rynku kryptowalut i cyfrowych finansów. Autor dwóch książek „Bitcoin. Złoto XXI wieku” i „Polski e-sport”. Publikował w „Pulsie Biznesu” i „Gazecie Wyborczej”, w „CD-Action”, „Newsweeku”, „Gościu Niedzielnym” i „Wprost”. Współtworzył Sondę 2. Uczestnik Intel Extreme Master 2021, komentował wydarzenia technologiczne dla TVN, Polsatu i Tok FM. Teraz krąży gdzieś między Rijadem a Abu Zabi.