Miasta przyszłości miały być inteligentne. Dziś ważniejsze jest, czy przetrwają kryzys

Przez ostatnie dwie dekady koncepcja smart city była jednym z najważniejszych kierunków rozwoju współczesnych miast. Nowoczesne technologie miały usprawniać transport, ograniczać zużycie energii, ułatwiać korzystanie z usług publicznych i poprawiać jakość życia mieszkańców.

Wiele z tych rozwiązań rzeczywiście przynosi korzyści. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy technologiczna nowoczesność zaczyna być utożsamiana z bezpieczeństwem. Nawet najbardziej zaawansowany system zarządzania ruchem nie rozwiąże problemu zalanej drogi, a rozbudowana sieć cyfrowych usług może okazać się bezradna wobec awarii energetycznej.

Dlatego coraz większego znaczenia nabiera idea resilient city, czyli miasta odpornego. Takiego, które potrafi nie tylko sprawnie funkcjonować w normalnych warunkach, lecz także przygotowywać się na zagrożenia, reagować na kryzysy i możliwie szybko przywracać podstawowe usługi.

To zmiana w sposobie myślenia o przyszłości miast. Nie wystarczy już pytać, jak uczynić je bardziej nowoczesnymi. Trzeba również zastanowić się, jak zapewnić ich funkcjonowanie w sytuacjach, których skali i charakteru nie zawsze można przewidzieć.

Polskie miasta w ciągu ostatnich trzech dekad przeszły ogromną transformację. Rozbudowa infrastruktury transportowej, rozwój usług publicznych, nowe inwestycje i powstawanie ośrodków nowoczesnego przemysłu zmieniły ich znaczenie na gospodarczej mapie Europy.

Wrocław, Poznań, Gdańsk, Warszawa czy Kraków stały się ważnymi centrami biznesowymi, akademickimi i technologicznymi. Sukces modernizacyjny przyniósł jednak również nowe wyzwania. Współczesne miasta są coraz bardziej złożonymi organizmami, których funkcjonowanie zależy od wielu powiązanych ze sobą systemów.

Transport publiczny potrzebuje energii, wodociągi sprawnej infrastruktury technicznej, a miejskie instytucje niezawodnej łączności i systemów informatycznych. Awaria jednego elementu może wpływać na działanie pozostałych.

Do tego dochodzą ekstremalne zjawiska pogodowe, zagrożenia cybernetyczne i rosnąca niepewność geopolityczna. Intensywne opady mogą przeciążać kanalizację deszczową, upały zwiększać zapotrzebowanie na energię, a cyberataki zakłócać funkcjonowanie usług, z których mieszkańcy korzystają każdego dnia.

Dlatego długofalowe planowanie, które przez lata pomagało polskim miastom rozwijać się gospodarczo, musi dziś uwzględniać również scenariusze kryzysowe. Coraz ważniejsze staje się nie tylko to, jakie inwestycje powstaną, ale także to, czy miasto będzie potrafiło funkcjonować, kiedy coś pójdzie niezgodnie z planem.

O odporności miast często mówi się w kontekście inwestycji: zabezpieczeń przeciwpowodziowych, modernizacji sieci energetycznych czy rozwoju systemów monitorowania zagrożeń. Tymczasem równie ważne są ludzie i zdolność do współpracy.

W sytuacjach kryzysowych szczególnego znaczenia nabierają sprawna komunikacja, zaufanie do instytucji oraz zaangażowanie mieszkańców, lokalnych przedsiębiorców i organizacji społecznych. Nawet najlepiej przygotowane procedury mogą okazać się niewystarczające, jeśli poszczególne instytucje nie potrafią ze sobą współdziałać.

Współczesne zagrożenia rzadko też zatrzymują się na granicach administracyjnych. Awarie infrastruktury, problemy transportowe czy ekstremalne zjawiska pogodowe mogą jednocześnie dotykać wielu sąsiadujących gmin.

Dobrym przykładem rosnących współzależności są powiązania między Krakowem a miastami Górnego Śląska i Zagłębia. Rozwój połączeń transportowych i relacji gospodarczych tworzy potencjał dla całego regionu, ale jednocześnie wymaga myślenia o bezpieczeństwie i zarządzaniu w skali większej niż pojedyncze miasto.

Odporność nie polega więc wyłącznie na budowaniu infrastruktury zdolnej przetrwać najgorszy scenariusz. Równie istotne jest tworzenie miast elastycznych, które potrafią dostosowywać się do zmieniających się warunków.

Jak projektować miasta, które poradzą sobie z kryzysami klimatycznymi, społecznymi i cywilizacyjnymi? Czy bezpieczeństwo można zaplanować już na poziomie układu ulic, zieleni, zabudowy i przestrzeni publicznych? I czy miasto powinno być przede wszystkim trwałe, czy raczej zdolne do szybkiej zmiany?

Te pytania znajdą się w centrum dyskusji podczas 11. Open Eyes Economy Summit, który odbędzie się 17–18 listopada 2026 roku w Centrum Kongresowym ICE Kraków.

W ramach ścieżki MIASTO–IDEA zaplanowano m.in. sesję inspiracyjną „Czy można zaprojektować miasto na nieznane?”. W rozmowie moderowanej przez Zbigniewa Bartusia udział wezmą m.in. Nicolas Pomränke z gmp Architecten, Marta Smagacz-Poziemska z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Agata Twardoch, urbanistka Miasta Gliwice. Eksperci przyjrzą się temu, jak architektura i urbanistyka mogą zwiększać odporność miast na zagrożenia, których jeszcze nie potrafimy przewidzieć.

Nie zabraknie również bardziej prowokacyjnych pytań. Podczas potyczki „Czy miasto powinno bać się przyszłości?” Małgorzata Tomczak, redaktorka naczelna „Architektura & Biznes”, oraz Arkadiusz Ptak, burmistrz Pleszewa, zastanowią się, czy projektowanie miast z myślą o bezpieczeństwie nie stoi czasem w sprzeczności z otwartością i jakością przestrzeni miejskiej.

Osobnym wyzwaniem będzie cyberbezpieczeństwo. Sesja specjalna „Odporność miast i mieszkańców w epoce cyberzagrożeń” poświęcona zostanie jednemu z istotnych zagrożeń dla coraz bardziej cyfrowych metropolii. W dyskusji prowadzonej przez Adriannę Śniadowską udział wezmą m.in. Łukasz Fyderek z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Piotr Moskała, radny Miasta Krakowa, oraz Maciej Ogórkiewicz, wiceprezes zarządu i CIO ING Banku Śląskiego.

Wszystkie te rozmowy łączy jedno pytanie: jak budować miasta, które będą nie tylko nowoczesne i atrakcyjne, lecz także zdolne do funkcjonowania w świecie coraz większej niepewności?

Open Eyes Economy Summit 2026 zgromadzi przedstawicieli samorządów, architektów, urbanistów, naukowców i ekspertów biznesowych, by wspólnie szukać odpowiedzi na wyzwania stojące przed współczesnymi miastami.

Być może najważniejszym pytaniem o miasto przyszłości nie jest już to, jak bardzo będzie inteligentne. Znacznie ważniejsze może okazać się to, czy będzie potrafiło zadbać o swoich mieszkańców, również wtedy, gdy wydarzy się coś, czego nikt nie przewidział. Ostatnie wydarzenia w Krakowie przypominają, jak istotne jest poczucie bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej i jak wiele różnych wymiarów ma dziś miejska odporność. To także kwestia odpowiedzialnego planowania, przewidywania zagrożeń i tworzenia przestrzeni, w których mieszkańcy mogą czuć się bezpiecznie. Bo miasto przyszłości powinno być nie tylko nowoczesne, lecz przede wszystkim przygotowane na wyzwania, które przyniesie rzeczywistość.

Open Eyes Economy Summit 2026 | 17–18 listopada | ICE Kraków

Sprawdź program Kongresu i dołącz do dyskusji: kongres.oees.pl